राष्ट्रिय सभा सदस्यसम्बन्धी के छ संवैधानिक व्यवस्था ?

आगामी माघ १२ सातै प्रदैशमा राष्ट्रिय सभाको निर्वाचन हुँदै छ ।

विभिन्न करण रिक्त भएको राष्ट्रिय सभा सदस्यका लागि निर्वाचन हुन  लागेको हो ।

संवैधानिक व्यवस्थाबमोजिम राष्ट्रिय सभा सदस्यको पदावधि ६ वर्षको हुन्छ ।तर, राष्ट्रिय सभा सुरुवाती भएका कारण गत वर्ष गोला प्रथाबाट समयावधि तय गरिएको थियो ।

सोहीप्रथाका कारण तत्कालीन युवराज खतिवडासहित एक तिहाइ सदस्य राष्ट्रिय सभा सदस्यबाट बाहिरिएका थिए ।

संविधानबमोजिम यही फागुन २० गतेबाट राष्ट्रिय सभा सदस्यको कुल सदस्यको एक तिहाइ सदस्यको पदावधि सकिँदै छ । राष्ट्रिय सभामा ५९ सांसद छन् ।

सोहीबमोजिम पहिलोपटक राष्ट्रिय सभा सदस्य बनेका सदस्यहरु यसअघि नै बाहिरिसकेका छन् । 
नेपालको वर्तमान संविधानमा राष्ट्रिय सभाका सदस्यको पदावधि ६ वर्षको हुने, सभाका एक तिहाइ सदस्यको पदावधि प्रत्येक दुई वर्षमा समाप्त हुने ।

तर, संविधान प्रारम्भ भएपछि पहिलो पटक सदस्यको पदावधि कायम गर्दा गोला प्रथाद्वारा एक तिहाइको दुई वर्ष, अर्को एक तिहाइको  चार वर्ष र बाँकी एक तिहाइको छ वर्षको हुने गर्ने भनी उल्लेख छ ।

के छ संवैधानकि व्यवस्था ?

राष्ट्रिय सभाको गठन र सदस्यहरुको पदावधि

(१) राष्ट्रिय सभा एक स्थायी सदन हुनेछ । 
(२) राष्ट्रिय सभामा देहाय बमोजिमका उनान्साठी सदस्य रहनेछन् 
(क) प्रदेश सभाका सदस्य,गाउँपालिकाका अध्यक्ष र उपाध्यक्ष तथा नगरपालिकाका प्रमुख र उपप्रमुख रहेको निर्वाचक मण्डलद्वारा संघीय कानून बमोजिम प्रदेश सभाका सदस्य, गाउँपालिकाका अध्यक्ष र उपाध्यक्ष तथा नगरपालिकाका प्रमुख र उपप्रमुखको मतको भार फरक हुने गरी प्रत्येक प्रदेशबाट कम्तीमा तीन जना महिला ,एक जना दलित र एक जना अपांगता भएका व्यक्ति वा अल्पसंख्यक सहित आठ जना गरी निर्वाचित छपन्न जना ,
ख नेपाल सरकारको सिफारिसमा राष्ट्रपतिबाट मनोनीत कम्तीमा एक जना महिला सहित तीन जना । 

(३) राष्ट्रिय सभाका सदस्यहरुको पदावधि छ वर्षको हुनेछ । राष्ट्रिय सभाका एक तिहाइ सदस्यको पदावधि प्रत्येक दुई वर्षमा समाप्त हुनेछ । तर यो संविधान प्रारम्भ भएपछि पहिलो पटक सदस्यको पदावधि कायम गर्दा गोला प्रथाद्वारा एक तिहाइको दुई वर्ष, अर्को एक तिहाइको  चार वर्ष र बाँकी एक तिहाइको छ वर्षको हुने गरि पदावधि कायम गरिनेछ । 
(४) यो संविधान प्रारम्भ भएपछि राष्ट्रिय सभाका सदस्यको पहिलो पटक पदावधि गणना गर्दा राष्ट्रिय सभाको प्रथम बैठक बसेको दिनबाट सम्पूर्ण सदस्यहरुको पदावधि प्रारम्भ भएको मानिनेछ । 
(५) राष्ट्रिय सभाको रिक्त हुन आउने स्थानको पुुर्ति त्यस्तो स्थान रित्त mगर्ने सदस्यको निर्वाचन वा मनोनयन जुन तरिकाले भएको थियो । सोही तरिकाले बाँकी अवधिका लागि गरिनेछ । 
(६) राष्ट्रिय सभाका सदस्यको निर्वाचन सम्बन्धी अन्य व्यवस्था संघिय कानून बमोजिम हुनेछ । 
सदस्यका लागि योग्यता 
(१) देहायको योग्यता भएको व्यक्ति संघिय संसदको सदस्य हुन योग्य हुनेछ ः क नेपालको नागरिक 
ख् प्रतिनिधि सभाका लागि पच्चीस वर्ष र राष्टिय सभाका   लागि पैर्तीस वर्ष उमेर पूरा भएको 
ग नैतिक पतन देखिने फौजदारी कसूरमा सजाय नपाएको 
घ कुनै संघीय कानूनले अयोग्य नभएको र
ङ कुनै लाभको पद बहाल नरहेको

© 2021 Quicknepal.com  |  All Rights Reserved.